Het geld van miljoenen Nederlanders staat verspreid over een beperkt aantal banken. Sommige van die banken bestaan al meer dan een eeuw en hebben zich stevig in de markt verankerd. Anderen zijn kleiner, maar bedienen een specifieke doelgroep of sector. Toch blijft de vraag: welke banken zijn nou écht de grootste van ons land? En hoe komt het eigenlijk dat zij zo’n dominante positie hebben verworven?
Waarom we allemaal een bank nodig hebben
Of je nu student bent of met pensioen, iedereen heeft een bankrekening nodig. Zonder bankrekening ontvang je geen salaris, kun je geen vaste lasten betalen en lukt het je niet om te pinnen, te sparen of een aankoop te doen op het internet. Van het betalen van je huur tot het gebruiken van betaalapps zoals Tikkie, ons hele financiële leven is nauw verbonden met de diensten van banken. Daarom zijn ze niet meer weg te denken uit ons dagelijks bestaan.
Welke banken het meeste geld beheren
Als we kijken naar het totale vermogen dat banken beheren, valt meteen op dat een handjevol instellingen het grootste deel in handen heeft. ING, Rabobank en ABN AMRO vormen samen met BNG Bank en NWB Bank de top vijf in Nederland. Samen bezitten ze ruim 90 procent van alle bankactiva in ons land. Dat betekent dat de overgrote meerderheid van het geld in Nederland wordt beheerd door deze partijen.
ABN AMRO boekte over 2022 een winst van bijna 1,9 miljard euro. Dat is een stijging van vijftig procent ten opzichte van het jaar daarvoor. Tegelijkertijd kondigde de bank aan voor een half miljard euro aan eigen aandelen terug te kopen.
ING kende een iets minder voorspelbaar jaar. Door internationale spanningen, zoals de oorlog in Oekraïne, daalde de winst in 2022 naar ruim 3,6 miljard euro. In 2021 lag dat bedrag nog bijna een miljard hoger. De bank werd destijds geholpen door het economisch herstel na de coronapandemie.
Rabobank sloot het jaar af met een winst van iets minder dan 3 miljard euro. Dat was deels te danken aan investeringen in het voorkomen van witwaspraktijken, iets waar steeds meer banken zich op moeten richten. Ook hier speelden geopolitieke spanningen en economische onzekerheden een rol bij het resultaat.
Wie heeft de meeste werknemers in dienst?
De drie grootste banken in Nederland zorgen samen voor bijna honderdduizend banen. Dat maakt hen niet alleen financieel groot, maar ook belangrijk op de arbeidsmarkt. Rabobank is met ongeveer 25.000 voltijdsmedewerkers nog altijd een van de grootste werkgevers in de financiële sector. Deze medewerkers houden zich dagelijks bezig met klantadvies, digitale innovaties en de beveiliging van het online betalingsverkeer.
ABN AMRO telt iets minder personeel, met zo’n 22.500 mensen in dienst. Ondanks het feit dat de bank de afgelopen jaren flink heeft gesnoeid in het aantal filialen, bleven veel banen behouden. ING zit op vergelijkbare aantallen. Ook daar ligt de focus steeds meer op digitalisering, waardoor functies veranderen en soms verdwijnen, maar er elders in de organisatie juist weer nieuwe taken bijkomen.
Bankfilialen verdwijnen in rap tempo
Wie denkt dat hij nog bij elk dorp of stad terechtkan bij zijn bank, komt bedrogen uit. ABN AMRO, Rabobank en ING sloten samen meer dan honderd filialen in een jaar tijd. Vooral ABN AMRO deed een flinke greep: van de 77 overgebleven kantoren sloten er 50 de deuren. Daarmee blijven er nog maar 27 locaties over waar klanten terechtkunnen voor persoonlijk contact.
ING hanteerde een duidelijke reden voor het sluiten van kantoren: zodra er minder dan drie klanten per uur langskwamen, werd een vestiging als overbodig gezien. Op sommige plekken openden ze kleine servicepunten, bijvoorbeeld in een Bruna-winkel. Daar kunnen mensen nog wel geholpen worden, al is het contact minder persoonlijk dan bij een volwaardig bankfiliaal.
Rabobank sloot ook een flink aantal filialen, al was hun benadering iets flexibeler. Ze zetten in op multifunctionele vestigingen waar klanten terechtkunnen voor gerichte vragen. Zo behouden ze toch een vorm van persoonlijk contact, maar zonder de kosten van een volledig kantoor.
Hoe verdienen banken eigenlijk hun geld?
Banken zijn dienstverleners, maar wel van het soort dat zijn geld verdient met het verlenen van kredieten. Simpel gezegd: jij zet geld op je spaarrekening, waar je rente over krijgt. Tegelijkertijd leent de bank dat geld weer uit aan anderen tegen een hogere rente. Het verschil tussen de rente die jij ontvangt en wat anderen betalen, is de winst die de bank maakt.
Behalve aan particulieren, lenen banken ook geld uit aan bedrijven en overheden. Soms lenen ze zelfs geld aan elkaar. Daarnaast investeren ze in andere financiële producten en gebruiken ze hun eigen reserves om winst te maken. Elke euro die een bank beheert, wordt dus in feite ingezet om rendement te behalen.
Als een bank faalt: wat dan?
Niet alle banken blijven overeind. In het verleden gingen er meerdere Nederlandse banken onderuit. DSB Bank en Fortis zijn bekende voorbeelden. In zulke gevallen ontstaat vaak paniek onder klanten, die massaal hun geld willen opnemen. Dit heet een bankrun. Als dat gebeurt en de bank geen reserves meer heeft om uit te keren, kan het misgaan.
Soms springt de overheid bij. In 2008 nam de staat het Nederlandse deel van Fortis over, inclusief ABN AMRO. Ook SNS REAAL werd later genationaliseerd om erger te voorkomen. Maar dat lukt niet altijd. DSB Bank kon uiteindelijk niet gered worden, met grote gevolgen voor spaarders, beleggers en personeel.
Crisissen raken banken direct
Een bank leeft van economische groei. Gaat het slechter met de economie, dan merken banken dat meteen. Klanten gaan minder uitgeven, leningen worden minder vaak afbetaald en beleggingen dalen in waarde. Tijdens de coronacrisis was dat effect even andersom: we gaven minder uit, spaarden meer en banken konden dat extra spaargeld gebruiken om te investeren. Toch blijft de bankensector kwetsbaar. Het blijft een sector die snel mee ademt met alles wat er economisch in de wereld gebeurt.
Benieuwd welke innovaties online casino’s dit jaar hebben doorgevoerd? In onze blog over casinotrends van 2025 lees je alles over nieuwe speltechnieken, verbeterde beveiliging en verrassende bonussen die je speelervaring nog leuker maken.